ODTÜ Bilgisayar Topluluğu
Sabit Diskler
SABİT DİSKİNİZİ AYARLAYIN
Sabit disk belli bir süre kullanıldıktan sonra performansı düşüyor ama mekanik sorunlar yüzünden değil fragmentasyon problemi yüzünden. Fragmentasyon Dos'un dosyaları yerleştirme tarzı yüzünden oluşur. Diskinizi belli bir süre kullandıktan sonra dosyalar bütün yüzeye parçacıklar halinde dağılıyor. Diskin okuma/yazma kafası gerekli bilgiye ulaşmak için bütün diski taramak zorunda kalıyor ve bu da daha uzun zaman alıyor.
En çok zararı büyük programlar performans yönünden görüyor, yalnız fragmentasyondan bütün kullanıcılar etkileniyor. Sistem yüklenirken veya uzun dosyalar okunurken fragmentasyona uğramış diskler daha çok zaman harcamaktadır. Kısaca Fragmentasyon, PC'niz diskten okuma yazma işlemi yapmak zorunda kaldığı zaman bilgisayarınızın hızını düşürüp daha elverişsiz yapmasıdır.
Fragmantasyonu yenmek için özel programları kullanarak defragmantasyon denilen işlemi bilgisayara yaptırmak gerekir. Defragmentasyon bütün diski tarayarak dosyaların bilgi bloklarını geri yerleştirir. Bu olay önceki performansı geri getirir yalnız bilgisayar kullanıldıkça fragmentasyona tekrar uğrar.
Günlük kullanımda Dos diskinizin çok kötü fragmentasyona uğramış olduğunu söylemez, kısaca dosyalar ve programlar aynı şekilde çalışamaya devam ederler, hiçbir bozulma olmaz yalnız herhangi bir operasyon daha uzun sürer.
Normalde fragmentasyon kullanıcılardan gizli durur, çünkü Dos standart dosyalar hakkında çoğu bilgileri içinde saklar. Fragmentasyon hakkında bilgi alabilmek için Dos'ta tek bir komut vardır. Oda CHKDSK'dir. CHKDSK *.* komutu size bir dosya listesini görüntüler. Bu listede fagmentasyona uğramış dosyaları görebilirsiniz. Fakat uzun bir listeyi inceleyerek diskinizin çok parçalanıp parçalanmadığını anlamak çok zordur.
DOS DOSYALARINIZI NASIL SAKLIYOR
Disk saklama sistemleri disk denetleyicisinin bilgi sektörlerini okuyabilmesi ve yazabilmesi üzerine kuruludur. Eğer sektörleri görseydiniz 2 diagramdaki görüntüyü elde ederdiniz. Aslında bilgi diskinize manyetik olarak şifreleniyor, hemen hemen bir video veya audio kaset bandı gibi. Sektörler dairesel bir şekilde ayarlanmıştır ve bunlara 'tracks' adı verilir. En dıştaki track 0. track olarak kabul edilir.
Birleştirme ve Windows Dosyalarını Değiştirme
Microsoft Windows PC 386 veya 486 da çalıştırıldığı zaman dosyaları değiştirmek mevcut olan hafızayı yükseltebilir. Bundan sonra uygulamalar eş zamanlı çalışabilir. Bir defada Windowsa bir çok uygulama dosyası yüklendiği zaman değiştirilebilen dosyaları kullanmada güçlük çekilir ve eğer, dosyalar ve ana hafıza arasında hızlı bir değişim olmazsa bunların performansı düşer. Bu sebepten uygun performans için sürekli dosyaların Windowsla oluşturulması önerilir ve karşılaştırmada geçici değiştirilen dosyalar sürekli olarak diske oturtulur, Windowsu kullandığımız zaman bile.
Windowsun sürekli olarak değişebilen dosyasının sabit disk depolanmasında kullanılması gerekir. Diğer bir deyişle bunlar parçalanamaz. Windows dosyaları kurduğu zaman diskte en büyük sabit boş kümeleri tarar. Sürekli değiştirilen dosyayı kullanmak için dosyanın birkaç MB büyüklüğünde olması gerekir. Mesela 5MB veya üstü gibi ve şayet disk büyük yeterli bloğu parçalamada yüklü bir Windowsu kullanmaz. Birleştirme bunu doğru yola koyar. Birleştirmeden sonra boş yerlerin çoğu aynı sabit blokta olur ve Windows düzgün iri parçaları alır. Değişebilen dosyanın sabit olması gerekmez fakat bu diskte aynı yerinde durması gerekir ve Windowsun bunu nerde bulacağını da bilmesi gerekir. Değişebilen dosya saklı sistem dosyasıdır ve senin birleştirmen buna faydalıdır. Fakat anlaşılıyor ki birleştirmeden sonra değişebilen dosyayı terk etmek kuşatılmış dosyalarla veya kullanılmayan disk ananıyla son bulur. Sonraki kısım ise sabit bir boş alan yerine iki küçük parçayla değiştirilir.
Birleştirme yapmadan önce değiştirilebilir dosyayı silmek güzel bir fikirdir. Sen bunu artırılan 386'nın Windows kontrol paneli özelliğini kullanarak yapabilirsin. Bu tüm yerleri değiştirilen dosyaları kullanarak boş depolamanın birleştirmeye katılmasını sağlayabilirsin ve boş yerleri birleştirdikten sonra büyüklüğün arttığını görebilirsin. Bundan sonra birleştirme tamamen aynı özelliği oluşturmada kullanılır.
Her bir tracktaki sektörler 1 ve yukarısı olarak numaralandırılmış, yalnız performans yüzünden onlar bir birimi düzgün şekilde takip etmektedirler. Diagramdaki iç sektörler daha küçük görünse bile bütün sektörler aynı kapasitededir (512 byte). Disk sürücüsü okuma-yazma kafasına sahip ve bu kafa ile her track üstüne bilgi yazdırılabilir tracktan bilgi okunabilir. Disk denetleyicisi sadece track ve sektör numaralarını kullanarak gereken bilgiye ulaşabilir.
Pratikte yüksek kapasiteli diskler biraz daha karışıktır.
Şekil 1: Dos klasörü FAT ve kümeler
Bilgi genelde diskin her iki tarafında da saklanabiliyor, bu kısımlarda harddisk te platter olarak biliniyor. Şekil 3'te de gösterildiği gibi sabit diskin birkaç tane platteri olabilir, herbirinin de iki tarafında okuma-yazma kafaları olabilir. Fazla karmaşık olmaması için her platterin aşağıdan başlayıp 0.1.2.3.... diye numarası var ve disk denetleyicisi bu numarayı da saklayarak gerekli bilgilere daha kolay ulaşabiliyor.
Maalesef diskin sektörleri ve trakları sabit kapasiteye sahiptirler ama dosyaların boyutu 2 byte dan başlayıp Mbyte seviyelerine ulaşmaktadır. Artı dosyalara bir şey eklediğiniz veya sildiğiniz zaman boyutları yine değişiyor. Bu da gösteriyorki Dos daha karmaşık çalışmaktadır.
Dosya için kullanılan en küçük disk alanı bir sektördür. Yalnız büyük dosyalar ve diskler için bu bir kısıtlama olmaktadır. Dos 16 bit işlemciler için tasarlanmış ve saklayabileceği en büyük değer Word olarak 65535'dir. Eğer sektörler 16 bit rakamları kullanılarak numaralandırılsaydı o zaman sınır 32 Mb olurdu.Dos disk alanını kümelere yerleştirir. Kümelerin boyutu disk tipine ve Dos versiyonuna bağlı olarak değişir.
Floppy disklerde bir sektörün kümeleri kullanılıyor; hard diskte ise küme dört sektöre kadar yer kaplayabiliyor(4Mb). Basit aritmetik kullanarak kümenin numarası, kafa, track ve sektör numaralarla çevrilerek disk denetleyicisine gönderiliyor.
KLASÖRLER (Directories)
Dos sistemi dosyaların izini kaybetmemek için klasörleri kullanıyor. Dosyalar gerektiği kadar kümeler kullanabilir ama fazlasıyla değil. Kullanıcı dosyaya bilgi ekleyince, dosya boş olan kümeleri kendine katıyor.Aynı şekilde dosya silindiğinde kümeler başka dosyalar tarafından kullanabiliyor.
Şekil 2: Diskin yapısı
Klasör bir dosyayı bulabilmek için başlangıç noktası olarak bilinen her dosyanın 32 byte'lik bir isim alanı(entry) var ve bu dosya ait olduğu klasörde 32 byte alanını da artı olarak kaplıyor ve her küme içinde bir takım dosyaların isimlerini saklayabiliyor.
Diz komutu kullanarak klasörler hakkında bilgileri öğenebiliyoruz ve bu bilgiler aslında 32 byte'lik ufak dosyalarda saklı.
Diz komutu göstermediği önemli bir bilgi var, o da küme numarası. Bu numara dosyanın ilk parçası nerde saklanmış olduğunu gösterir. Çoğu dosyalar birkaç kümeye ancak sığıyor, onun için dosyanın bütün kısımlarını bulabilmek için FAT (dosya yerleştirme tablosu) kullanılıyor.
Klasörler gibi FAT da sabit diskte saklanıyor. FAT çok önemli olduğu için DOS'ta onun iki kopyası var. Eğer bir bozulursa o zaman bilgileri kurtarmak için öbürü kullanılıyor. FAT'ta bir isim dosyası var(entry), orda kümelerin numaraları kaydediliyor. Eğer herhangi bir küme doluysa FAT bir sonrakini ve boş alanı hazır tutuyor. Dosyanın son kümesi özel bir değer altında kaydediliyor.
Şekil 3: Altı taraflı ve üç çift başlı,üç tabaklı sabit disk
Son küme genelde sadece kısmen doludur. Dos klasörün içindeki dosyayı boyutlarına göre diskin dolu kısmını hesaplıyor. Kullanılmayan bir küme için FAT'ta bir değer yer alıyor. Bu değer kümenin boş olduğunu gösteriyor. Başka bir değer de var, bu ikinci değer eğer kümenin bozulmuş olduğunu göstermek gerekirse kullanıyor. Aşağıdaki resimde 'mike.txt'nin birinci kümesi, 2. küme.Geri kalan kümeler ise 7.15 ve 20, bu dosya FAT'ta bu şekilde yer alıyor. Aynı şekilde bu örnekte 16,25 ve 26. kümeler boş ve 4 küme bozuk olduğunu görebilirsiniz.
FRAGMENTATION
Eğer bir dosya arka arkaya takip eden kümelerde yer almıyorsa, parçalanmış oluyor. Mesela bir örnek verirsek, hem win.exe hem de mike.txt parçalanmış dosyalardır.
Pratikte her zaman küçük miktarlarda parçalanma oluyor ve bu da pek performansı etkilemez, yalnız bu parçalanma bütün dosyaları da kapsıyorsa o zaman diskin birleştirilmeye acil ihtiyacı olabilir. Birleştirme sırasında bütün dosyaların kümeleri arka arkaya yer alan kümelere aktarılıyor.
Şekil 4: Hareketli birleştirme
Aynı şekilde parçalanmış diskte yeni oluşturulan bir dosya da hemen parçalanacak, çünkü boş kümelerin bulundukları yerler de karışıktır. Bu da süreyi uzatır.
BİRLEŞTİRME YAZILIMI
Bu tür yazılımlar hardiskte çok değişime sebep olduğundan çok dikkatli kullanılmalıdır. Bütün işlem birkaç dakika sürebilir ve işlemin arasında güç kesintisi dosyaların kaybolma sebebi olabilir. Sadece yerel diskler birleştirilebilir durumundalar. Birleştirme işlemi aslında Windows altından çalıştırılmalıdır ve işlem sırasında başka sürücüler kullanılarak çalışan programlar da çalıştırılmalıdır. En iyisi bilgisayarı biz Dos yüklü disketten açıp birleştirmeyi başlatmaktadır. Bu işlemden sonra sabit diskin ne kadar performanslı olduğunu öğrenebilirsiniz.
Kullanılış şekile dayanarak yaklaşık ayda bir birleştirme işlevini geçmelisiniz. Devamlı bir şekilde bu işlemi yaparsanız sabit diskiniz her zaman iyi performans sağlar. Disketler de birleştirilebilir, yalnız pek etkili olmaz. Aslında sadece özel firmaların labaratuarlarında diskinizi tam bir testten geçirebilirsiniz. Yalnız evinizde de Norton Utilities gibi programı kullanarak diskinizin bakımını yapabilirsiniz.
Geçmiş Etkinlikler
BİLMÖK`09 ODTÜ`deBİLMÖK, Bilgisayar mühendisliği öğrencilerinin sorunlarını paylaşmak, aralarındaki etkileşimi ve iletişimi arttırmak, mesleki ve kişisel gelişimlerine katkıda bulunmak gibi temel amaçlarla yola çıkmıştır. Ayrıntılar>>
Sun Teknoloji GünüYediden yetmişe tüm açık kaynak ve teknoloji meraklılarına/girişimcilerine hitap eden bu tanışma toplantımızda sizlerle birlikte olmayi umuyoruz.
Ayrıntılar>>
Tanışma ToplantılarıHala duymamış, görmemiş olanlar varsa; CClub tanışmak için sizleri bekliyor!
Ayrıntılar>>